Ramses Shaffy is een van de grootste artiesten die ons land heeft gekend. Shaffy stond voor levenslust en was het toonbeeld van het vrije leven in de jaren 60 van de vorige eeuw. Hij schreef intense liedjes en bracht ze met een krachtige stem en een charismatische persoonlijkheid. Hij maakte naam met liedjes als Laat me, Sammy, Mens durf te leven, Shaffy Cantate, Pastorale, Wij zullen doorgaan en Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder.
Toeval bestaat niet, merkte ik weer eens. Ik was al begonnen dit blog te schrijven, toen ik zag dat er op NPO een 3-delige serie over de muziek van Ramses Shaffy werd uitgezonden: Een schat aan Shaffy. De dochter van Liesbeth List trof op zolder een grote doos aan met cassettebandjes, gevuld met niet uitgebrachte liedjes. Claudia de Breij, Akwasi, Karsu en Marlijn Weerdenburg doken in dit onbekende werk. Zij maakten elk 1 liedje af en namen dat op. Ik heb die 4 liedjes toegevoegd aan mijn Ramses Shaffy Spotify playlist verderop. Zeker de moeite waard om deze serie terug te kijken via NPO Start.
Over Ramses Shaffy
Ik wist eigenlijk niet zoveel over het leven van Ramses Shaffy, alleen dat hij van Egyptische afkomst was. Hij was de zoon van de Egyptische consul Ramsès Shaffy Bey en de Poolse gravin Alexandra de Wysocka, die van Russische afkomst was.
Toen ik de serie Een schat aan Shaffy keek, kwam ik te weten dat een gebeurtenis in zijn vroege jeugd grote impact heeft gehad. Toen hij 6 jaar was, woonde hij met zijn moeder in Frankrijk. Zij kon niet meer voor hem zorgen en zette hem alleen op de trein naar een tante in Nederland. Die kon de zorg niet aan en Shaffy werd achtergelaten in een weeshuis in Zeist. Later kwam hij bij een pleeggezin in Leiden terecht. Het afscheid van zijn moeder is een ingrijpend moment in zijn leven geweest, getuige zijn liedje De trein naar het noorden. Het is ook een van de redenen waarom hij en Liesbeth List zo’n sterke connectie hadden: ook zij moest opgroeien zonder haar biologische ouders.
Hij werkte jarenlang als acteur voordat hij doorbrak als zanger. Acteur Joop Admiraal was zijn grote liefde. Mensen die Ramses goed hebben gekend, omschrijven hem als een heel liefdevol mens, die tegelijk heel eenzaam was. Ook had hij een grote hang naar vrijheid. Veel van zijn liedjes getuigen daarvan. En dat is ook waarom zoveel mensen hem toen en ook nu nog steeds als inspiratiebron, held en voorbeeld zien. Hij ging altijd zijn eigen weg en willen we dat ten diepste niet allemaal?
Laat me van Ramses Shaffy
Dit komt misschien wel het sterkst naar voren in zijn liedje Laat me, dat uitkwam in 1978. Het is een cover van het Franstalige nummer Ma dernière volonté van Serge Reggiani. De Nederlandse tekst is van Herman Pieter de Boer, die er een wezenlijk andere inhoud aan gaf. Reggiani zingt over iemand die op zijn sterfbed ligt, in radeloze angst om te sterven. Shaffy zingt over zichzelf als iemand die midden in het leven staat, vol levensvreugde en zonder doodsangst.
Laat me, laat me
Laat me m'n eigen gang maar gaan
Laat me, laat me,
Ik heb het altijd zo gedaan
Dit lied is Shaffy op het lijf geschreven. In deze Top 2000 minidocu uit 2023 wordt Sylvain Lebel geïnterviewd, de tekstschrijver van het Franstalige origineel. Als hij de Nederlandse versie van Ramses te zien krijgt, is hij tot tranen geroerd. Ondanks de taalbarrière komt de emotie volledig over:
Even tussendoor:
Heb jij ook 1 lange playlist op Spotify? Of misschien 2 of 3?
Je zou er nog zóveel meer kunnen maken.
Een playlist met muziek om even af te reageren.
Muziek voor als je weekend begint.
Of voor dat feestje volgende week.
In dit e-book geef ik je 262 playlist ideeën, verdeeld over 11 categorieën, van Relaxen tot Aan het werk en van Reizen tot Workout. Meld je nu aan voor de maandelijkse Liedjesmail en ontvang direct het e-book ‘262 playlistnamen’ in je mailbox.
vervolg Over Laat me van Ramses Shaffy:
In 2005 verscheen Laat me / Vivre. In deze nieuwe versie wordt deels gezongen in het Frans, waarbij de zang van Shaffy werd aangevuld door Liesbeth List en de Amsterdamse band Alderliefste. Ramses was toen 72. In de video zie je beelden van de studio-opname, mooi om te zien:
Sammy
Een van mijn favoriete liedjes van Ramses Shaffy is Sammy. Ten eerste omdat het zo lekker vrolijk is, ik word er blij van. En ten tweede omdat ik het muzikaal zo heerlijk vind: een snelle wals, onderbroken door een swingend intermezzo.
Ook aan dit liedje heeft de Top 2000 een minidocu gewijd. In 2004 wordt Ramses geïnterviewd en is er een een bijzondere, onverwachte ontmoeting:
Andere favoriete liedjes van Shaffy
Er valt natuurlijk nog veel meer te zeggen over de muziek van Ramses Shaffy. Denk maar aan een iconisch nummer als Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder. Hierin richt hij zich tot iedereen die zich eenzaam voelt: 'We zijn allemaal samen’. Het nummer groeide in de loop der jaren uit tot een tijdloze klassieker.
Ik heb een selectie gemaakt uit zijn werk in de Spotify playlist Ramses Shaffy favorieten. Hierin staan ook de 4 liedjes die zijn ontstaan uit het tv-programma Een schat aan Shaffy.
Meer Ramses Shaffy
- Michiel van Erp maakte in 2014 een 4-delige serie over het leven van Ramses Shaffy. De serie met de titel RAMSES gaat over de jonge jaren van Ramses Shaffy, van begin jaren 60 tot eind jaren 70. De serie won diverse prijzen, waaronder een Emmy voor de vertolking van de hoofdrol door Maarten Heijmans.
- In 2019, 10 jaar na het overlijden van Ramses, zond de Amsterdamse tv-zender AT5 een korte documentaire uit. (12 min). Met interviews, sommige opgenomen vlak na zijn overlijden, o.a. met Harry Mulisch, Huub van der Lubbe en pianist Louis van Dijk: